Agro-Nutri Monitor 2022 – Achtergrondrapport Monitor prijsvorming voedingsmiddelen

Problemen in de prijsvorming of in de positie van boeren en tuinders in de keten kunnen ertoe leiden dat verduurzaming van de voedselproductie belemmerd wordt. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) gevraagd hiernaar onderzoek te doen en daarbij een monitor te ontwikkelen.

De doelstellingen van Agro-Nutri Monitor 2022 zijn:

  1. De prijsvorming in de keten inzichtelijk maken, met daarbij specifieke aandacht voor de verschillen tussen producten die voldoen aan bovenwettelijke eisen (lees: duurzamere producten) en gangbare producten
  2. Eventuele problemen bij de prijsvorming aan het licht brengen die verduurzaming van de ketens belemmeren en
  3. Een verklaring te geven waarom segmenten van consumenten in Nederland en in het buitenland niet bereid zijn te betalen voor extra duurzaamheid.

Varkensvlees

De voorgaande monitors (zie de Agro-Nutri Monitors 2020 en 2021) en deze monitor laten zien dat de opbrengsten en kosten voor biologisch varkensvlees circa twee keer zo hoog zijn dan voor gangbaar varkensvlees. Per periode en per bedrijf kunnen de opbrengsten en kosten sterk verschillen. Gangbare varkenshouders (inclusief varkenshouders met het keurmerk Beter Leven 1 ster/Varken van Morgen) hebben door hoge voerkosten en lage afzetprijzen een zwaar financieel jaar (2020-2021) achter de rug. Deze hogere kosten zijn te wijten aan de gestegen grondstofprijzen en hoge transportkosten.

De gemiddelde brutomarge van de gangbare varkenshouder met keurmerk Beter Leven 1 ster/Varken van Morgen was in de periode 2018-2020 3,26 euro per kg (inclusief conversie, per kg varkensvlees op consumentenniveau). Dat is iets lager dan in de vorige monitor. De nettomarge is gedaald naar 1%. Vleesvarkenshouders zonder keurmerk maakten in dezelfde periode gemiddeld 3% verlies.

De gemiddelde brutomarge van de biologische varkenshouder was 6,21 euro per kg.  De nettomarge was 3%, vergelijkbaar met vorige monitor. De brutomarge van de verwerker voor biologisch varkensvlees was 1,35 euro per kg in de periode 2018-2020, de nettomarge was 1%; waarbij de nettomarge iets hoger is ten opzichte van de eerder onderzochte perioden. De prijs van biologisch varkensvlees ligt wel hoger dan de prijs van gangbaar varkensvlees maar het prijsverschil kan niet te groot worden en daardoor zijn de nettomarges op biologisch vlees voor de supermarkten sterk negatief. De risico’s in de keten liggen volgens de bevraagde varkenshouders in het Online Onderzoek vooral bij het primaire bedrijf. Waar de slachterij, verwerking en retail risico’s kunnen spreiden over meerdere onderdelen en/of producten, is dit niet het geval voor varkenshouders die enkel een levend varken afleveren en daarmee een kwetsbaardere positie in de keten hebben.

Rapport zie: https://open.overheid.nl/repository/ronl-8ed533a4df345ebbce28ad5a8e204bfd290c79f9/1/pdf/wur-agro-nutri-monitor-2022-achtergrondrapport.pdf