De Europese en nationale regelgeving rond verpakkingen wordt steeds strenger, mede omdat er steeds meer kennis komt van de schadelijkheid van plastic. Plastic wordt voornamelijk gemaakt van ruwe aardolie waar gifstoffen in zitten die kunnen migreren in het voedingsmiddel. De wettelijke limieten blijken ons onvoldoende te beschermen. Daarom dwingt de nieuwe verpakkingsverordening bedrijven om snel over te stappen op duurzame verpakkingsalternatieven en circulaire systemen. Zo worden kunststof verpakkingen met PFAS (Per- en polyfluoralkylstoffen) en Bisfenol A (BPA) verboden in voedselcontactmaterialen. Ondernemers zullen meer moeten overgaan naar bulkverpakkingen en investeren in herbruikbare verpakkingen om aan de nieuwe wetgeving te kunnen voldoen.

Hier zijn de belangrijkste veranderingen die voortvloeien uit Verordening (EU) 2025/40, die op 19 december 2024 is aangenomen en de oude regelgeving over verpakkingen en verpakkingsafval herzien:

1. Algemene Doelen van de Verordening

• Minder verpakkingsafval: De regelgeving richt zich op het verminderen van de hoeveelheid verpakkingen en de impact op het milieu.
• Harmonisatie in de EU: Voorkomen van versnipperde regelgeving door uniforme eisen te stellen voor verpakkingen in de interne markt.
• Versterkte circulaire economie: Meer nadruk op hergebruik, hoogwaardige recycling en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele grondstoffen.

2. Verplichte Herbruikbaarheid en Recyclebaarheid

• Alle verpakkingen in de EU moeten uiterlijk in 2030 recyclebaar of herbruikbaar zijn.
• Minder complexe verpakkingen: Vermindering van multilagen en materialen die recycling bemoeilijken.
• Minimumpercentage gerecycled materiaal: Kunststof verpakkingen moeten een verplicht percentage recyclaat bevatten.

3. Verbod en Beperkingen op Bepaalde Stoffen

• Beperkingen op PFAS en Bisfenol A (BPA) in verpakkingen, vooral voor levensmiddelen.
• Verbod op zware metalen zoals lood, kwik en cadmium in verpakkingsmaterialen.
• Strengere eisen voor biologisch afbreekbare plastics om te voorkomen dat ze recyclingstromen vervuilen.

4. Verpakkingsvermindering en Alternatieve Materialen

• Stimulering van alternatieve materialen zoals biogebaseerde en composteerbare verpakkingen.
• Minder eenmalige verpakkingen: Ondersteuning van herbruikbare systemen, vooral voor take-away en e-commerce.
• Duidelijke etikettering: Consumenten krijgen betere informatie over hoe verpakkingen correct worden weggegooid en gerecycled.

5. Strengere Verantwoordelijkheid voor Producenten

• Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV): Producenten worden verplicht om bij te dragen aan afvalbeheer en recyclingkosten.
• Hogere tarieven voor moeilijk te recyclen verpakkingen binnen UPV-systemen.
• Meldplicht en transparantie: Bedrijven moeten rapporteren over het gebruik van gerecyclede materialen en herbruikbare verpakkingen.

6. Impact op Voedingsmiddelen- en Detailhandel

• Striktere eisen voor levensmiddelenverpakkingen, met name voor contactmaterialen en chemische veiligheid.
• Stimulering van herbruikbare verpakkingen in supermarkten en horeca.
• Verbod op bepaalde wegwerpverpakkingen voor fastfood en catering vanaf 2030.

Impact op producenten en detailhandel

De nieuwe verpakkingsverordening zal aanzienlijke gevolgen hebben voor voedselverwerkende bedrijven en ambachtelijke detailhandelaren, zoals bakkers, slagers, delicatessenzaken en marktkramen. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste veranderingen en wat bedrijven kunnen doen om hierop in te spelen.

Minimumpercentage gerecycled materiaal in verpakkingen

Producenten en verwerkers die kunststof verpakkingen gebruiken, moeten voldoen aan verplichte percentages gerecycled plastic. Dit geldt vooral voor PET-flessen en plastic bakjes, maar ook voor folies en vacuümverpakkingen. Biogebaseerde en composteerbare plastics worden gepromoot als alternatief, mits ze correct gerecycled kunnen worden.

Je kan als ondernemer overstappen op herbruikbare verpakkingen zoals glazen potten of metalen containers. Of gebruikmaken van alternatieven zoals wasbaar textiel, karton of papier met composteerbare coatings en samenwerken met leveranciers die al gerecycleerde of biogebaseerde verpakkingen aanbieden.

Verbod op bepaalde wegwerpverpakkingen en chemicaliën

Kunststof verpakkingen met PFAS (Per- en polyfluoralkylstoffen) en Bisfenol A (BPA) worden verboden, vooral in voedselcontactmaterialen. En kunststof draagtassen en wegwerpplastic voor verse producten zoals vlees, kaas en brood worden ontmoedigd.

Je kan als ondernemer plastic wegwerpbakjes vervangen door herbruikbare of composteerbare alternatieven. Zoals vetvrij papier, bijenwasdoeken of suikerrietvezelbakjes voor versproducten. Voor takeaway kan je glas- en roestvrijstalen containers aanbieden met statiegeldsysteem.

Nieuwe verplichtingen voor bakkers, slagers en delicatessenzaken

Herbruikbare verpakkingen worden de norm: plastic zakjes, folie en EPS-schuim (piepschuim) worden sterk ontmoedigd. Papieren en kartonnen verpakkingen mogen alleen worden gebruikt als ze recyclebaar of composteerbaar zijn.

Je kan als ondernemer klanten stimuleren om hun eigen verpakkingen mee te nemen door bijvoorbeeld kortingen te geven. Samenwerken met lokale initiatieven voor herbruikbare verpakkingen, zoals een statiegeldsysteem voor zakken en bakjes. Of werken met bananenbladeren, wasbare stoffen zakjes of composteerbare folies voor delicatessen.

Strengere etiketterings- en rapportageverplichtingen

Voedselverwerkers moeten rapporteren hoeveel verpakkingen ze gebruiken en of deze voldoen aan de wetgeving. Op de etiketten moet duidelijk worden aangegeven hoe de verpakking gerecycled moet worden waarbij de plastic verpakkingen moeten voldoen aan de nieuwe normen voor herbruikbaarheid en recyclebaarheid.

Je kan als ondernemer duidelijke etiketten op verpakkingen gebruiken met informatie over het recyclen of composteren. Daarbij moet je registreren en rapporteren hoeveel verpakkingsmateriaal er per jaar wordt gebruikt. Daarom wordt het aanbevolen om, waar mogelijk, zoveel mogelijk te kiezen voor verpakkingsvrije verkoop, bijvoorbeeld met bulkdispensers.

Specifieke Uitdagingen en Oplossingen per sector

Probeer stapsgewijs steeds meer plastic te vermijden door over te stappen op herbruikbare systemen zoals statiegeldbakjes en glazen potten.  Door gebruik te maken van natuurlijke materialen zoals palmblad, bamboe of bijenwas.

Werk samen met leveranciers en vraag ze om de grondstoffen in plasticvrije en recyclebare verpakkingen te leveren en wees alert op duurzame verpakkingstechnologieën. Communiceer ook met klanten. Stimuleer ze om eigen verpakkingen mee te nemen en vertel waarom bepaalde plastic verpakkingen niet meer gebruikt mogen worden.

Kortom, de nieuwe verpakkingsverordening legt veel beperkingen op, maar biedt ook kansen voor ondernemers om te innoveren en duurzamer te worden. Voedselverwerkers en ambachtelijke detailhandelaren zullen moeten investeren in herbruikbare en composteerbare alternatieven, maar kunnen hiermee ook een voorsprong nemen op de markt en inspelen op de groeiende vraag naar duurzame producten.

Bron: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202500040