NVWA handhaaft op MOAH terwijl er nog geen wetgeving voor is

Op 20 september 2023 heeft de NVWA een tijdelijk handhavingsbeleid gepubliceerd voor MOAH (Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons) in levensmiddelen. Bedrijven die in levensmiddelen produceren en/of handelen worden verplicht een monitoring uit te voeren naar MOAH in hun producten terwijl de gevaren nog onduidelijk zijn en er geen wetgeving voor is. Het handhavingsbeleid MOAH treedt per 1 januari 2024 in werking.

Wat is MOAH?

MOAH is een minerale olie verkregen uit aardolie. Minerale oliën bestaan uit MOSH (Mineral Oil Saturated Hydrocarbons) en MOAH (Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons). Niet alle minerale oliën zijn schadelijk. Sommige minerale oliën kunnen in zuivere vorm bewust aan voedsel worden toegevoegd. MOSH en ook veel MOAH zijn niet-kankerverwekkend, maar er zijn soorten MOAH waar wel zorgen over zijn, omdat ze mogelijk kankerverwekkend zijn.

Onderzoek naar MOAH door EFSA en RIVM

In 2012 heeft de Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) gekeken naar het risico van minerale oliën in verpakkingsmaterialen. Zij zagen dat kleine hoeveelheden van deze stoffen aanwezig kunnen zijn in producten zoals rijst of brood en concludeerden dat er een potentieel risico is. Daarom heeft de Europese Commissie in 2017 alle lidstaten gevraagd minerale oliën te monitoren. In Nederland heeft het RIVM dit in 2018 – 2019 verder uitgezocht. Met dit  onderzoek keek men niet alleen naar producten in kartonnen verpakkingen, maar ook naar de inname via ál het voedsel. Volgens het RIVM zijn sommige MOAH kankerverwekkend als je er te veel van binnenkrijgt. Conclusie onderzoek: met de huidige blootstelling aan MOSH zijn er geen negatieve effecten op de volksgezondheid te verwachten. Voor MOAH was nog onvoldoende data beschikbaar om deze blootstelling te kunnen bepalen. Maar met een nieuw EU-statement (niet onderbouwde publicatie) wordt dit nu door de NVWA met rasse schreden ingevuld.

Monitoring MOAH door NVWA

De NVWA voert op dit moment een monitoring uit naar MOAH in diverse levensmiddelen. Dit is waarschijnlijk opgenomen in het Nationaal Plan Contaminanten (NPC). Tijdens inspecties controleert de NVWA of bedrijven voedselveilig werken volgens een HACCP-plan. Zij eisen dat MOAH daarin is opgenomen omdat het een groep stoffen is met verdachte genotoxische en carcinogene leden. Want in combinatie met de publicatie van het ‘EU Statement’  zou dit volgens de NVWA voldoende aanleiding moeten zijn om MOAH op te nemen in het HACCP-plan.

In het ‘EU-statement’ staan de volgende actielimieten:

  • 0.5 mg/kg for dry foods with a low fat/oil content (≤ 4% fat/oil)
  • 1 mg/kg for foods with a higher fat/oil content (> 4% fat/oil, ≤50% fat/oil)
  • 2 mg/kg for fats/ oils or foods with >50% fat/oil

Handhaving op MOAH door NVWA

Wanneer MOAH in levensmiddelen worden aangetroffen, kan dit voor de NVWA aanleiding zijn om een inspectie uit te voeren en te controleren of een bedrijf zijn verantwoordelijkheid neemt op het gebied van grondstofborging en gevarenanalyse rondom MOAH. Als de NVWA een overtreding constateert op het gebied van HACCP, zal de NVWA handhavend optreden volgens het standaard interventiebeleid. Dus MOAH moet in de gevarenanalyse zijn opgenomen inclusief borgingsmaatregelen. Ook geldt er een meldplicht als MOAH boven het actielimiet wordt aangetroffen omdat er sprake kan zijn van een onveilig product. Hierbij beroept de NVWA zich op artikel 19 van Verordening (EU) nr. 178/2002.

Voor de afwijking van het actielimiet in het product zelf zal de NVWA niet handhaven met een schriftelijke waarschuwing of boete. Wél zal de NVWA hier melding van maken in RASFF en een recall afdwingen. Dit omdat er nog geen wettelijke maximumgehaltes voor MOAH in levensmiddelen van kracht zijn en handhaving geschied op basis van een EU Statement en EFSA-advies die niet onderbouwd inzichtelijk zijn.

Zie tijdelijk handhavingsbeleid MOAH (NVWA)