Op het symposium Niet-transportwaardige runderen in december 2024 kwamen vertegenwoordigers uit de melkveehouderij, slachtsector, veterinaire dienstverlening en overheid bijeen rond een terugkerend probleem: runderen die niet langer transportwaardig zijn, maar toch worden aangeboden voor vervoer naar het slachthuis. In vaktermen spreekt men van “niet-transportwaardige dieren”. In de praktijk gaat het om dierenwelzijn, risico op overtredingen en praktische dilemma’s voor ondernemers.
De gezamenlijke conclusie: niemand heeft baat bij een dier dat onnodig lijdt. Toch is het niet eenvoudig om tijdig en correct te handelen binnen de kaders van wet- en regelgeving, economische druk en logistieke beperkingen.
Een melkkoe die na het afkalven slecht opstaat. Een rund dat onvoldoende herstelt na een behandeling. Een dier dat wel produceert, maar niet meer mobiel is. Iedere veehouder kent deze situaties. De kernvraag: is transport nog verantwoord, of moet het dier op het erf worden geëuthanaseerd?
De Europese regelgeving (Verordening 1/2005) is op papier duidelijk: dieren die niet zelfstandig kunnen lopen of ernstig letsel of pijn hebben, mogen niet worden vervoerd. In de praktijk is de interpretatie minder eenduidig, en wordt het moment van ingrijpen vaak uitgesteld.
Voor melkveehouders is de afweging complex. Te vroeg ingrijpen betekent verlies van slachtwaarde en hoge kosten voor destructie. Te lang wachten verhoogt de kans dat het dier alsnog wordt afgekeurd, of dat transport leidt tot welzijnsschade – met juridische of financiële consequenties. Bovendien ontbreekt het aan uniforme beoordelingen: dierenartsen, vervoerders en keuringsinstanties hanteren verschillende normen.
Daarbij komt dat de logistiek steeds uitdagender wordt. Sinds het verdwijnen van veel regionale slachterijen zijn ondernemers vaker aangewezen op grootschalige locaties op grotere afstand. Dat betekent langere reistijden, hogere stressbelasting voor het dier, en minder flexibiliteit in de planning.
Wanneer een dier onterecht wordt vervoerd, heeft dat gevolgen voor meerdere partijen:
Tijdens het symposium kwamen diverse oplossingsrichtingen naar voren:
Een opvallende uitkomst was het brede draagvlak voor versterking van regionale slachtvoorzieningen. Sinds 2000 is het aantal kleinschalige, CoVo‑groep 3‑slachthuizen gedaald van ruim 210 naar 82 bedrijven – een krimp van 61 %. [NVWA Register erkende slachthuizen 2001; NVWA ‘Tabellenboek kleine slachthuizen en WBI’s 2023’; WUR‑rapport 2023‑126]
Grootschalige slachtlocaties kunnen deze specifieke problematiek – zwakke of minder mobiele dieren – minder goed faciliteren. Een recente WUR-studie (2024) benadrukt het belang van regionale capaciteit voor zowel dierenwelzijn als flexibiliteit in de keten.
De omgang met niet-transportwaardige runderen vereist duidelijke keuzes, heldere samenwerking en ondersteuning op logistiek en besluitvormingsniveau. Voor slachthuizen en vleesverwerkers is het van belang om deze signalen serieus te nemen, protocollen goed af te stemmen met ketenpartners, en kritisch te kijken naar logistieke knelpunten. Daarmee wordt niet alleen dierenleed voorkomen, maar ook economische schade en reputatierisico’s beperkt.
Bronnen
