EFSA: Nitrosaminen in bewerkt voedsel maken ons ziek

Nitrosaminen zijn verbindingen zich die tijdens de bereiding en verwerking in voedsel kunnen vormen. Blootstelling van consumenten aan nitrosaminen geeft aanleiding tot bezorgdheid over de gezondheid. Dit is de bevinding van de beoordeling door de EFSA van het risico voor de volksgezondheid in verband met de aanwezigheid van nitrosaminen in voedsel. Tien nitrosaminen die in voedsel worden aangetroffen, zijn kankerverwekkend (kan kanker veroorzaken) en genotoxisch (kunnen DNA beschadigen).

Welke voedingsmiddelen bevatten nitrosaminen?

Nitrosaminen zijn aangetroffen in verschillende soorten voedingsmiddelen, zoals gezouten vleesproducten, verwerkte vis, cacao, bier en andere alcoholische dranken. De belangrijkste voedingsgroep die bijdraagt aan de blootstelling aan nitrosaminen is vlees en vleesproducten.

Nitrosaminen kunnen ook aanwezig zijn in andere voedingsmiddelen, waaronder verwerkte groenten, granen, melk en zuivelproducten, of gefermenteerd, gepekeld en gekruid voedsel.

Momenteel zijn er enkele kennislacunes over de aanwezigheid van nitrosaminen in specifieke voedselcategorieën. Door het dieet in evenwicht te brengen met een grotere verscheidenheid aan voedingsmiddelen, kunnen consumenten hun inname van nitrosaminen verminderen.

Wanneer worden nitrosaminen gevormd?

Nitrosaminen kunnen in de maag worden gevormd zodra er een grote hoeveelheid nitriet en eiwitten worden geconsumeerd. Nitriet-ionen (NO2-) en eiwitten kunnen binden onder zure, warme omstandigheden. Sinds de jaren ’80 zijn er acties ondernomen om de hoeveelheid nitrosaminen in producten terug te dringen, waardoor de huidige consumptie laag ligt. Maar dit geldt niet voor mensen die roken of werken in de plastic-industrie. Deze mensen stellen zichzelf bloot aan verhoogde hoeveelheden nitrosaminen, waardoor de kans op schade aan het DNA, diabetes type 2, de ziekte van Alzheimer en zelfs kanker verhoogt.

Potentiële gezondheidsrisico’s

Recentelijk evalueerde de EFSA de potentiële schade van nitrosaminen bij mens en dier door de blootstelling van consumenten te beoordelen. Dr. Dieter Schrenk, voorzitter van het panel voor verontreinigingen in de voedselketen, zei: “Onze beoordeling concludeert dat voor alle leeftijdsgroepen in de hele EU-bevolking het niveau van blootstelling aan nitrosaminen in voedsel een gezondheidsrisico vormt.”

Dr. Schrenk voegde eraan toe: “Op basis van dierstudies beschouwden we de incidentie van levertumoren bij knaagdieren als het meest kritieke gezondheidseffect”.

“Om een hoog niveau van consumentenbescherming te garanderen, hebben we een worstcasescenario gecreëerd voor onze risicobeoordeling. We gingen ervan uit dat alle nitrosaminen die in voedsel worden aangetroffen, hetzelfde potentieel hadden om kanker bij mensen te veroorzaken als de meest schadelijke nitrosamine, hoewel dat onwaarschijnlijk is.”

Hoe te voorkomen?

Het is geen optie om compleet te stoppen met de consumptie van aminozuren. Deze stoffen zijn bouwstenen voor het menselijk lichaam, en sommige zijn essentieel (kunnen niet door het menselijk lichaam zelf worden aangemaakt). Wat wel kan worden ondernomen, is te letten op de voeding. Producten die rijk zijn aan vitamine C en antioxidanten remmen of blokkeren de vorming van nitrosaminen in het lichaam, waardoor enkele stukken fruit per dag al een verbetering laat zien. Ook kan een consument letten op de additieven in voedsel. Als het additief E250 (natriumnitriet) voorkomt, is het een goed idee om dit product te vermijden. Natriumnitriet is namelijk een stof die voorafgaat aan de productie van nitrosaminen, omdat elk zout met natrium oplosbaar is. Hierdoor komen er nitriet-ionen vrij in het lichaam. Producten die natriumnitriet kunnen bevatten zijn (gerookte) vleeswaren en kazen.

Wat gebeurt er nu?

Het advies van EFSA zal worden gedeeld met de Europese Commissie, die met de nationale autoriteiten zal bespreken welke risicobeheersmaatregelen nodig zijn.

Rapport: https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/7884